De lucht boven de vulkaan

‘Topsy Turvy’ in De Appel viel me tegen. Maar de lichtsculptuur van Allard van Hoorn in het trappenhuis maakt veel goed, onder meer door de vragen die het oproept.

Vanwege de intrigerende naam van de tentoonstelling die er was – en nog is tot 23 september – bezocht ik twee weken geleden De Appel in Amsterdam. ‘Topsy Turvy’ gaat, volgens het boekje bij de tentoonstelling, over de omkering die ten grondslag ligt aan carnaval. Het carnavaleske blijkt ook een krachtige strategie om protest mee tot uitdrukking te brengen. Verderop in de inleiding lezen we dat carnaval ‘in zijn meest abstracte vorm een voorstellingswereld is waarin de fantasie zich van het keurslijf van de conventie kan bevrijden’. Daarmee zou er een overeenkomst zijn met moderne kunst, dat de kijker uitnodigt om op een andere manier naar de realiteit te kijken.

Twee weken nadat ik door De Appel zwierf, probeer ik me te herinneren wat ik zag. Ik blader door het begeleidende boekje en lees de beschrijvingen die slechts flarden beelden oproepen, want eerlijk gezegd was ik niet onder de indruk. Het enige dat ik enigszins intrigerend vond, was een dromerige, absurdistische film van Toshie Takeuchi over de relatie tussen mensen en huisdieren.

Wat wel indruk maakte, was een reusachtig ‘wandtapijt’ van 5 bij 9 meter gevormd door 1792 LED-lampjes. Die lichtjes veranderen voortdurend, maar geleidelijk van kleur. Alsof er telkens een nieuwe waas overheen getrokken wordt. Wit en blauwige tinten overheersen, maar nu en dan verspreiden sommige lampjes opeens paars en zelfs helder rood licht. Intrigerend, om eindeloos naar te blijven kijken.
De installatie is het werk van Allard van Hoorn en heet ‘Skies over Snaefell’. De LED-lampjes worden aangestuurd door een computer die voortdurend internet afspeurt op nieuwe foto’s van de vulkaan Snaefell in IJsland. De berg is een toeristische trekpleister op IJsland, omdat de berg figureert als vertrekpunt van de reis naar het middelpunt van de aarde van Jules Verne. Verder zou de NASA er astronauten hebben getraind. Tenslotte speelt de berg als ‘magische plek’ ook nog een rol in de Noorse mythologie. Geen gekke gedachte dus om te verwachten dat dat toeristen trekt, die bovendien regelmatig nieuw beeldmateriaal van Snaefell op internet publiceren.
Van Hoorns software isoleert uit die foto’s de lucht boven de vulkaan en stuurt met dat beeldmateriaal de lichtsculptuur in De Appel aan. Een intrigerende gedachte dat oom Jo op vakantie op IJsland invloed heeft op het beeld dat ik hier zie.

Ruis
Internetjournalist Ali Haselhoef zag de ‘Skies over Snaefell’ ook en schreef erover in een blog
Hij vroeg zich af waarom een lichtsculptuur dat de hemel boven een vulkaan spiegelt zo vaak rood kleurt. Hij verwachtte kennelijk overwegend wit, grijs, blauw en mengvormen daarvan, want dat zijn toch de kleuren van de hemel boven een berg?
Toen ik dat las, dacht ik: ‘Ali vergist zich’.  Ten eerste zullen zonsopkomsten en -ondergangen populaire fotomomenten zijn. Dat zou verklaren waarom het werk regelmatig rood en paars kleurt. Maar er is ook een andere verklaring. Want nergens lees ik dat Van Hoorns lichtsculptuur een directe vertaling is van de beelden die zijn software vindt. Het is immers goed mogelijk dat Van Hoorns computerprogramma bewust een bepaalde hoeveel blauw op een gevonden beeld vertaalt in rood of paars. Of zes witte pixels naast elkaar omzet in geel. Voor het idee maakt dat niet uit. Ook als een algoritme een gevonden foto ‘bewerkt’ beïnvloedt die foto het beeld.

Ik vroeg me intussen heel andere dingen af. Als Van Hoorns software alleen NIEUWE beelden gebruikt, moet het wel heel druk zijn rond die vulkaan. Want zijn lichtsculptuur verandert voortdurend. En hoe zit het ‘s nachts? Dan zal de toevoer van nieuwe beelden toch beperkt zijn. Verandert zijn ‘Skies over Snaefell’ dan niet?

Knalrode auto
Overigens had Haselhoef het er niet bij laten zitten. Hij bleef een verklaring voor het rood
zoeken in de bronnen van Van Hoorn. En verdomd, hij vond die. Want wat leverde een google-actie naar ‘Snaefell’ op? Flink wat foto’s van een knalrode hybride auto/motorfiets die ook Snaefell heet en ontworpen is door ene Francois Knorreck. Zou Haselhoef dus toch gelijk hebben; is ‘Skies over Sneafell’ een rechtstreekse vertaling van op internet gevonden beelden?

Advertenties