Saskia Olde Wolbers bouwt een wonderlijke wereld

Galerie Diana Stigter in de Elandstraat in Amsterdam was de afgelopen maand omgebouwd tot een bioscoop. Daar draaide ‘Pareidolia’, het meest recente werkstuk van Saskia Olde Wolbers, die als kunstenares lastig is te plaatsen.

Tijdens een conferentie over interdisciplinariteit in de kunsteducatie van de 21e eeuw noemde een van de sprekers onlangs het werk van Saskia Olde Wolbers een mooi voorbeeld van interdisciplinariteit. ‘Ga dat zien in Galerie Diana Stigter’, luidde de aanbeveling. Heb ik gedaan.
In de galerie is voor de gelegenheid een enorme houten box gebouwd; een kleine bioscoopzaal. Nog voor ik door het gordijn naar binnen loop, hoor ik een eentonige stem in het Engels een verhaal vertellen over ene Sato en ene Okakura. Ik vang ook iets op over Zen en de kunst van het boogschieten. Aha, we zijn bij de Duitse filosoof Herrigel. Die doceerde in de jaren twintig van de vorige eeuw in Japan en introduceerde later zen in Europa, onder meer met zijn boek over zen en boogschieten.
Vogels en druppels

De beelden die ik zie zijn minstens zo wonderlijk als het verhaal – waar ik overigens geen touw aan vast kan knopen. Ik zie een vogelfiguur die traag beweegt. Ik zie plantenvormen, met rode dauwdruppels. Dan opeens lijkt de camera door een tempelachtig bouwwerk te bewegen, maar niets lijkt op de tempels die ik van plaatjes ken. Het materiaal klopt niet. Waar kijk ik eigenlijk naar?
Die vraagt overheerst zodanig dat ik niet kan blijven zitten. Ik loop het geïmproviseerde bioscoopje uit op zoek naar informatie. Aan de muur van de galerie hangen twee stills uit de film. Op de vensterbank een stapeltje met de tekst bij de film. Ik lees iets over een mechanische vogel. Ja, die had ik gezien. En over een Duitse hoogleraar die beweerde dat hij in versteende fossielen de vormen van latere dier- en plantensoorten had gezien: minimensjes, minivogels en miniplanten. Wonderlijk verhaal.
Ik ga terug naar de film. De vogel is inmiddels gereduceerd tot een skelet. We dwalen weer langzaam door weer andere bouwwerken. Het lukt me niet om verband te leggen met de tekst die ik hoor. Mooi is het wel. Prachtig zelfs. Maar ik houd ook het idee dat me een puzzel is voorgelegd. Ik wil weten wat ik zie, hoe het gemaakt is. En of het wellicht betekenis heeft.

Maquettes
‘Nee, de beelden zijn niet digitaal gemanipuleerd’, verzekert een medewerkster van de galerie me. Later lees ik in het boek ‘Zo werken wij’ van Sacha Bronwasser dat Saskia Olde Wolbers in haar atelier een enorme watertank heeft waarin zij  maquettes bouwt. Daarin laat ze een camera zwerven en beelden maken. De enige manipulatie die zij toepast, is af en toe ondersteboven filmen. Verder knoeit ze met verfdruppels die door het water zweven, op plantenvormen vallen of er juist vanaf druipen. Het levert fascinerende beelden op.

‘Pareidolia’ heet deze film, die twaalf minuten duurt. Thuis zoek ik het op. Pareidolie is een illusie waarbij iemand herkenbare dingen meent te zien in onduidelijke beelden. Denk aan mensen die Jezus in de schors van een boom of een mariabiscuitje menen te herkennen.
Het werk van Saskia Olde Wolbers is blijkbaar ook zo’n illusie. Mooi werk, intrigerende beelden, maar toch raakt het me niet. Ik mis samenhang, zowel tussen beelden als tussen beelden en tekst. Ik kon althans de toegang tot Saskia’s droomwereld niet vinden.

Informatie: ik ben te laat met deze blog. ‘Pareidolia’ is niet meer te zien in Galerie Diana Stigter. Deze link biedt nog wel een korte impressie.

Advertenties