Verontrustende portretten van Marcus Harvey

Ooit leek de Britse kunstenaar Marcus Harvey de voorman van de Shock Art-beweging te zullen worden. Maar dat stokje gaf hij graag over aan tijdgenoten als Tracey Emin en vriend Damien Hirst. Tot 15 mei exposeert hij voor het eerst solo, bij galerie Reflex in Amsterdam. Geen Shock Art, maar onnavolgbaar raadselachtig.

Charles Saatchi kocht eind jaren tachtig veel kunst van jonge Britse kunstenaars. In 1997 leidde dat tot de tentoonstelling ‘Sensation’ in de Royal Art Gallery. Niet het tentje van Tracey Emin en ook niet de opgezette haai van Damien Hirst riepen destijds de meeste reacties op. Want het grootste rumoer veroorzaakte een sterk opgeblazen portret van vijfvoudig kindermoordenares Myra Hindley. De misdaden die zij met haar man pleegde en haar veroordeling dateren uit de jaren zestig. Pas in 1987 terwijl zij nog in detentie zat, bekende zij nog meer moorden. Iedere keer als kranten over Hindley schreven, gebruikten zij dezelfde politiefoto dat daardoor een icoon werd.
Juist die foto gebruikte Marcus Harvey. Die gruweltante staarde twee, drie meter hoog dwars door de doorgangen van de zalen van het Art Institute en schokte bezoekers.
Dat effect werd nog versterkt doordat Harvey het portret had opgebouwd uit afdrukken van kinderhandjes.
Het werk leidde tot woede en werd zelfs besmeurd met eieren en verf. En dat terwijl het Harvey, naar eigen zeggen, helemaal niet om het schokeffect te doen was geweest (zie interview in The Independent http://ind.pn/qtNex9)

Na dat incident werkt Harvey ijverig verder, maar waar zijn collega’s Tracey Emin, Damien Hirst en de gebroeders Chapman met hun shock-art wereldberoemd en rijk werden, bleef Harvey enigszins hangen. Hij exposeerde weliswaar regelmatig, maar trok nog slechts incidenteel de aandacht (bijvoorbeeld met een gigantisch portret in ‘2,5 dimensies’ van Margaret Thatcher opgebouwd uit wit, zwart en grijs gespoten dildo’s).

Nu hangen van Harvey dertien ‘Glass Paintings’ bij Reflex. Het gaat in de meeste gevallen om menselijke figuren die niet goed duidelijk zijn omdat ze achter een ruit van figuurglas staan. Het is knap zoals Harvey dat effect schildert, maar hij laat me achter met raadsels. Want vrijwel alle figuren zijn ook nog eens gemaskerd.
Volgens de toelichting speelt Harvey in deze serie met voyeurisme. De kijker zou meer willen weten, meer willen zien, maar dat verdoezelende glas beperkt het zicht. Maar waarom dan ook nog die maskers? Die maken de geportretteerden nog eens extra onbereikbaar. Wellicht is dat Harvey’s beeld van het moderne intermenselijke contact. We verschuilen ons en voor de zekerheid dragen we ook nog eens maskers. Verontrustend, ook al is het geen Shock Art.

Advertenties